Innovatie - Substitutie, Transitie, Transformatie en alles wat er tussen ligt

Innovatie is niet zo maar vernieuwing...
Innovatie is vernieuwing die leidt tot verbetering.

Itzkan (in Masterthesis Suzanne Schut, 2010) verdeelt de integratie van ICT in het onderwijs in 3 fasen.
1. Substitutie:
* ICT als vervanging voor bestaande onderwijspraktijken
* Geen invloed op de didactische werkwijze
2. Transitie:
* ICT verandert de didactische werkwijze van docenten
* De leerdoelen worden niet aangepast
3. Transformatie:
* Nieuwe leerdoelen worden geformuleerd
* Een geheel herontwerp van het onderwijs

Judith Schoonenboom merkt in haar Blog op dat deze fasen niet zijn bedoeld om een hiërarchische indeling te maken van scholen om ze te classificeren m.b.t. de integratie van ICT. Zij geeft aan dat hoewel scholen in de substitutiefase zitten, ze wel degelijk bezig zijn met verandering van de didactiek. Ook geeft ze aan dat substitutie op sommige punten het eindpunt van de onwikkeling kan zijn, omdat transformatie niet gewenst is.
Wilfred Rubens geeft aan dat het wel degelijk nodig is om m.b.t. ICT verder te kijken dan alleen substitutie. Hij beargumenteert dat het onderwijs juist radicaal zal moeten veranderen om aan de leervragen van alle lerenden te kunnen voldoen.
In het artikel van P.R.J. Simons (2003) wordt aangegeven dat elke hype (zoals ICT in het onderwijs) zich ontwikkelt volgens een vast patroon. Op basis van het artikel van Rubens (2003) beschrijft hij de fasen in het patroon:
1. Overdreven enthousiasme voor de hype
* Hoge verwachtingen
* Snelle ontwikkelingen
* Weinig diepgang
2. Desillusie
* Verwachtingen die veelal niet zijn waargemaakt, zorgen voor teleurstelling
* Weinig inhoudelijke vernieuwingen
* Pas op de plaats
3. Geleidelijke verbetering
* Duidelijkheid over wat werkt en wat niet
* Bezinning en evaluatie
* Nadruk op de didactiek

Als we het model van Itzkan naast dat van Rubens (2003) en Simons (2003) leggen, dan valt op dat de fasen in het patroon dat Rubens en Simons beschrijven ongeveer vergelijkbaar zijn met de eerste twee fasen van Itzkan in Suzanne Schut (2010). Het verschil is echter dat de fasen van Itzkan los van elkaar lijken te staan. De fasen van Rubens en Simons lijken meer in elkaar over te lopen als bij een geleidelijke schaal.

Fullen (in J.M.C. Nelissen 2003) zegt dat verandering tot stand komt in drie verschillende dimensies:

1. Nieuwe materialen, curricula, leerlijnen en handleidingen worden ingevoerd
2. Nieuwe benaderingen (bijv. didactiek, theorie over leerprocessen) worden ingevoerd
3. Er ontstaan nieuwe overtuigingen, ideeën en theorieën

Deze drie dimensies hangen nauw samen en laten tevens zien dat innovaties alleen dan slagen wanneer alle dimensies voldoende aandacht krijgen.
De eerste twee dimensies passen bij de substitutie en transitie fase van Itzkan en de fasen 1 t/m 3 van Rubens en Simons, de laatste bij de transformatie fase van Itzkan, waarbij er nieuwe overtuigingen ontstaan en het onderwijs opnieuw ontworpen wordt.

Innovatie wordt ook wel omschreven als een zo groot mogelijke stap naar verbetering . Dit kan mensen angstig maken voor wat de gevolgen van de innovatie kunnen zijn. Het kan impliceren dat het niet mogelijk is om een innovatie in kleine stapjes vorm te geven. Toch kan het veel voordelen hebben om innovaties stapsgewijs in te voeren in de praktijk. De betrokkenen wennen zo geleidelijk aan de nieuwe situatie, waardoor de weerstand vermindert (P. Loof).

Naar mijn mening is er een geleidelijke schaal van substitutie via transitie naar uiteindelijk transformatie, die je kan en niet moet doorlopen. In sommige gevallen voldoet substitutie (in de ruimste zin van het woord zoals ook J. Schoonenboom aangeeft in haar artikel), in de meeste andere gevallen moet het doel hoger liggen en moet minstens gestreefd worden naar een verandering in didactiek. Ook ben ik ervan overtuigd dat de substitutiefase soms niet of nauwelijks aan de orde is, omdat er vrijwel meteen iets veranderd in de didactiek. De drie dimensies van Fullen zijn belangrijk omdat aan elke dimensie genoeg aandacht besteed moet worden, als je een innovatie wil laten slagen.

Voor mijn herontwerp is het van belang om minimaal te streven naar transitie niveau. De didactische werkwijze van leerkrachten zal aangepast moeten worden. De substitutie fase zal niet groot zijn, omdat het invoeren van het herontwerp vrijwel meteen een andere didactiek vraagt. Het is van belang om genoeg aandacht te besteden aan alle de drie dimensies van Fullen zodat de innovatie kans van slagen heeft.

Reflectie op de Flowopdracht

Afgelopen maandag kregen we na het avondeten nog een Flowopdracht.
De Flow was nog even ver te zoeken...
We hadden voor de pauze al veel nieuwe informatie gekregen en eigenlijk waren we wel een beetje klaar voor die dag. Om niet geheel tegendraads te doen, hebben we een Flowgroepje geformeerd. We waren nog met 5 leerkrachten basisonderwijs aanwezig en zijn met elkaar aan de slag gegaan.
De opdracht om samen één Flowleertaak te bedenken bleek bij ons niet te passen. Wat wel paste, was om allerlei werkvormen met elkaar te delen waarbij we zelf Flow hadden ervaren in onze eigen groep (Controle over de situatie).
Dit zorgde ervoor dat er steeds meer nieuwe ideeën en plannen bedacht werden (Samenwerken). Samen kwamen we op nog veel meer interessante lesideeën. Onze aandacht lag helemaal bij het uitwisselen en bedenken van allerlei leeractiviteiten die Flow op kunnen wekken bij kinderen op de basisschool (Aandacht). Ook besteedden we aandacht aan de kenmerken van Flow en of je Flow echt kunt opwekken of alleen maar kunt stimuleren door de omstandigheden aan te passen aan de condities die Flow kunnen opwekken. Mijn standpunt ligt het dichtst bij de tweede stelling, omdat er altijd (externe) factoren zijn, die je niet of moeilijk kan beïnvloeden. Wel kan je de omstandigheden zo optimaal mogelijk maken.
Ons gezamenlijke doel was helder: "Zoveel mogelijk ideeën verzamelen voor lesactiviteiten op de basisschool die Flow stimuleren." (Doel) De concentratie was groot, we waren allemaal bezig met naar elkaar luisteren, elkaar bevragen en op elkaar reageren (Concentratie). De herkenning, het kritisch bevragen en de nieuwe ideeën van anderen zorgden ervoor dat we op het juiste pad bleven (Feedback). We dwaalden niet af, maar bleven on topic.
We kwamen los van de opdracht die we eigenlijk moesten doen en raakten in Flow doordat we de opdracht aan onze eigen wensen hadden aangepast (Controle over de situatie). We hadden ons geconformeerd aan het gezamenlijke doel en daar waren we op gericht (Los van jezelf komen). De tijd vloog voorbij, want voordat we het wisten, hadden we er al bijna een uur op zitten (Tijd). We hebben er toen voor gekozen om ons Flowmoment voort te zetten en te stoppen als de Flow verdween. Na zo'n 10 minuten, waren we wel klaar met de opdracht en hebben we besloten om niet meer verder te gaan (Controle over de situatie).
Ons doel was bereikt, we gingen voldaan naar huis (Beloning voor je inzet).  

http://www.proud2bme.nl/imgl/hsfile_147570.jpg

Reflectie op mijn beoordeling CA door mijn dochters

Gisteren kreeg ik van mijn docente via de mail de beoordeling van de Curriculum Analyse toegestuurd.
Vorige week bleek tijdens de colleges dat mijn interpretatie van de Curriculum opdracht niet helemaal juist was. Balen, want ik wil mijn opdrachten graag zo goed mogelijk doen.
De feedback was positief en voldoende, maar er waren zeker punten voor verbetering vatbaar. Wat een gemiste kans! Als ik de opdracht goed begrepen had, had de beoordeling hoger kunnen zijn. Al met al had ik er wel een beetje een kater van.

Toen ik thuis kwam en mijn dochters vertelde over de voldoende en mijn gevoel daarbij waren ze heel verbaasd. "Maar mam, je hebt toch een voldoende...!?"
Tja.... daar hebben ze wel gelijk in natuurlijk. Een voldoende is prima, maar mijn lat ligt dus wel wat hoger, blijkt nu.
Dit was voor mij wel een mooi moment. "Ja, ik mag tevreden zijn met mijn voldoende." en "Als ik er de tijd voor heb, dan gebruik ik de feedback om het nog beter te maken."
Dat gaf rust en een tevreden gevoel.

Wat heb ik toch (h)eerlijke meiden!

Mijn Flowmoment

Flow...
Iets dat ik regelmatig ervaar, maar als ik nu een specifiek moment moet beschrijven, dan is dat opeens niet zo makkelijk meer.
Flow als ik mijn werk voor de komende dagen in de klas voorbereid, flow als ik aan de opdrachten van mijn studie werk, flow als ik mezelf beloon met iets lekkers bakken, flow als ik een uitdagend spel aan het doen ben.
Welke moment kies je dan...?

Ik kies voor de Flow die ik ervaar tijdens het spelen van het uitdagende spel Caverna.

Ik hou van puzzels, spelletjes en uitdagingen en als het kan, wil ik altijd winnen ;-) Toch gaat het me er bij het doen van een uitdagend spel niet om dat ik het spel uiteindelijk win. Het proces, de weg naar het doel is hetgeen mij de meeste flow geeft.

Caverna 

Caverna wordt omschreven als een strategisch spel, waarbij je telkens keuzes moet maken tussen de verschillende mogelijkheden. Ga ik voor mijn eigen belang of zal ik mijn tegenstander dwars zitten. De handleiding beslaat ... bladzijden die stuk voor stuk van belang voor het spel. Gelukkig speel je het spel in ronden, waarbij je na ongeveer twee ronden de structuur doorziet en je meer kan richten op alle mogelijkheden.



Condities van Flow

Aandacht
Als echte spellenfreak wordt ik blij bij alleen al de gedachte aan een avondje Caverna spelen. Ik bedenk alvast welke strategie ik wil gaan gebruiken en verheug me al op de vele mogelijkheden.
Zodra we gaan spelen heeft het spel mijn volledige aandacht. Ik lees waar nodig de handleiding scannend door om alles goed klaar te leggen en de structuur weer even helder in mijn hoofd te hebben. Tijdens het spel ben ik constant bezig om plannetjes te verzinnen voor mijn volgende beurt en de verschillende mogelijkheden tegen elkaar af te wegen. Mijn aandacht richten op een spel, daar hoef ik geen moeite voor te doen!

Doel
Het doel is helder: Zoveel mogelijk punten verzamelen door het verbouwen van groente, het houden van dieren, het uithakken van grotten en het op avontuur sturen van dwergen.
Mijn persoonlijke doelen zijn afhankelijk van degene met wie ik speel. Als diegene veel ervaring heeft, zal ik er alles aan doen om meer punten te behalen dan hij/zij. Als diegene weinig ervaring heeft, is mijn doel wel om zoveel mogelijk punten te verzamelen, maar daarnaast heb ik als doel om de verschillende strategieën voor mijn tegenspeler zo goed mogelijk uiteen te zetten. De ander kan daardoor een betere strategie-afweging maken, waardoor het spel ook voor mij interessanter wordt.

Concentratie
Als je een spel speelt is het niet zo moeilijk om je alleen daarop te richten. Natuurlijk hoort er ook een stuk gezelligheid bij, maar de communicatie is er ook op gericht om naar het gezamenlijke doel toe te werken. Er wordt nagedacht over mogelijke strategieën en de voors en tegens worden besproken. Als ik Caverna speel om te winnen, dan is mijn concentratie er volledig op gericht om een rendabele strategie te vinden die de anderen niet zomaar kunnen doorgronden. Als je strategie doorzien wordt, loop je het risico dat je tegengewerkt gaat worden.

Los van jezelf komen
Als ik Caverna speel, ben ik even helemaal los van alle andere dingen die moeten. Even geen huishouden, studie of werk, maar tijd voor het spel nemen. Ik ga dit spel niet spelen als ik weet dat ik eigenlijk andere taken zou moeten doen.

Tijd
De tijd vliegt als ik eenmaal in het spel zit, daarom moet ik er alleen maar aan beginnen als ik zeker weet dat ik er echt de tijd voor heb. Dit spel kan je niet even snel tussendoor spelen, want dan heb je geen tijd om goed over de te volgen strategie na te denken en valt deze dimensie van het spel weg.



Feedback
Tijdens het spel krijg je op verschillende manieren feedback:
1. Van je tegenspelers krijg je meteen reactie op een actie die je doet. De feedback gaat meestal over de soort actie en welke gevolgen die actie voor de anderen heeft of kan hebben. Of er wordt gebrainstormd over welke nieuwe mogelijkheden het voor jou biedt.
2. Vanuit het spel krijg je indirecte feedback op je strategie. Levert de strategie jou op wat je van te voren had bedacht? Welke implicaties hebben de acties van andere spelers op jouw strategie. Van daaruit ga je weer verder denken: "Moet ik van strategie veranderen om meer punten te verzamelen of blijf ik bij deze strategie...?"

Balans tussen eigen mogelijkheden en uitdaging
Caverna heeft voor mij de perfecte balans tussen uitdaging en mogelijkheden. Ik kan bij dit spel vele strategieën de revue laten passeren en tegen elkaar afwegen om uiteindelijk tot een keus te komen. Toch is dit geen voorwaarde om het spel goed te kunnen spelen. Ook het bedenken van een enkele strategie kan toereikend zijn om veel punten te verzamelen. Het spel kan op vele niveaus gespeeld worden en biedt dan ook voor elk wat wils.

Controle over de situatie
Doordat je je eigen strategie uitdenkt, inzet, evalueert en indien nodig aanpast, heb je zelf controle over het verloop van het spel. De factor geluk is niet zo groot in dit spel. Natuurlijk moet je je wel aanpassen als een andere speler jouw actie inpikt en jouw strategie niet uitgevoerd kan worden.

Beloning voor je inzet

Als je strategie werkt, verdien je punten en wordt je beloond voor je inzet. Daarnaast is het een intrinsieke beloning als je ziet dat je eigen speelbord zich steeds verder uitbreidt. Het gevoel dat je echt iets hebt opgebouwd aan het eind van het spel is bijzonder.


Samenwerken
Als ik met mensen speel die het spel nog niet goed kennen, krijg ik nog meer een gevoel van flow door de samenwerking die nodig is om hen ook mee te krijgen in de flow. Het samen uitdenken van strategieën, het uitwisselen van voors en tegens en uiteindelijk het zelf nemen van de beslissing, geeft mij een unieke spelervaring. Samen kom je tot veel meer strategieën, dan alleen. Samen kan je veel beter afwegen wat de voor- en nadelen van een bepaalde strategie zouden kunnen zijn. Je kan voortbouwen op elkaars ideeën en er geheel je eigen strategie van maken. Winnen is dan niet het doel, iedereen de strategieën in handen geven om zoveel mogelijk punten te scoren, wel.



Flow, een gevoel dat ik graag ervaar!
Ik denk dat ik vanavond maar eens een potje Caverna ga regelen...







 

Feedback op CA medestudenten

Vandaag nog even aan de slag gegaan met de vraag van Dick.
Deze derde CA leest al een stuk makkelijker, dan de eerste... Ik begin in ieder geval de structuur en de opbouw van het HBO te doorzien. Wat een enorm verschil met het Basisonderwijs!
Helaas was zijn Prezi er nog niet bij. Ik ben wat meer visueel ingesteld, dus geeft een Prezi me houvast in bij de tekst.
Hopelijk morgen feedback van de docent LA2 op mijn eigen CA. Ben benieuwd naar zijn mening!

Conceptmap 3 - 13 maart 2015

Na het bestuderen van de hoofdstukken over instructional design en curriculum analyse/theorie heb ik mijn conceptmap weer aangevuld.
Ook heb ik een aantal Pedagogische Concepten toegevoegd aan Onderwijzen en Leren.
Aangezien ik op een Montessorischool werk, is het Montessori concept een belangrijke pijler van ons onderwijs.

Bezoek aan KC de Kwartiermaker

Met 9 personen werden we gastvrij ontvangen bij KC de Kwartiermaker in Den Bosch.
De school is verdeeld in 3 Units (Unit 1- kleuters, Unit 2 - groep 3/4/5, Unit 3 - groep 6/7/8). Wij werden eerst rondgeleid door één van de leerlingen van Unit 2. Zij vertelde over het plannen van de dag en het werken aan eigen leerdoelen. De begeleidster/leerkracht van Unit 2 liet ons daarna de rest van de school zien. Aan het eind vertelden 3 leerlingen van Unit 3 over hun Portfolio.

Indrukken: 

- Mooi hoe er gewerkt wordt d.m.v. kernconcepten aan de zaakvakken en techniek

- ​Kinderen hebben echt inzicht hun leerdoelen (ongeveer van het komende half jaar)

- Kinderen werken gericht aan hun eigen leerdoelen (bijv. m.b.v. werkbladen in een map gesorteerd op leerdoel)

- Inrichting nodigt uit tot samenwerken

- ICT speelt al een belangrijke rol (rekentuin/taalzee), maar kan een nog grotere rol spelen bijvoorbeeld m.b.v. sociale media

Wat ik meeneem voor mijn herontwerp:

- Maak kinderen verantwoordelijk voor hun eigen leerproces

- Door middel van persoonlijke leerdoelen, maak je het voor kinderen inzichtelijk waar ze aan werken

Door ook de volgende leerdoelen zichtbaar te maken, weten kinderen waar ze naar toe werken

- ​Kinderen kunnen gericht werken aan hun eigen leerdoelen

- Portfolio's geven de groei van ieder kind persoonlijk aan (evaluatie)

Curriculum Analyse - Alle facetten van de AQUAmarijn

De eerste opdracht LA1 is afgerond. Ik ben trots op mijn analyse en kan hem goed gebruiken om met mijn directeur en later het team in gesprek te gaan.

Curriculum Analyse deel A, B en C

Feedback van Saskia op mijn Curriculum Analyse

Toen ik mijn analyse gisteren met mijn directeur besprak, was hij erg positief over de heldere analyse en de uitgebreide presentatie. De wens is om de presentatie iets te vereenvoudigen en te gebruiken voor het team als aanzet om te spreken over mogelijke veranderingen binnen het curriculum.

Feedback op de Curriculum Analyse (CA) van medestudenten

Afgelopen maandag heb ik feedback gegeven op het werk van Saskia. Ik kon haar analyse in grote lijnen goed volgen. De details kan ik niet altijd even goed plaatsen, maar dat komt door het grote verschil tussen HBO en Primair Onderwijs.
Het feedbackformulier was niet heel handig in gebruik, de niveaus niet altijd helemaal helder en concreet. Toch ben ik er zeker van dat de CA van Saskia een "Go!" verdient.
Helemaal prettig is het als blijkt dat zij net zo over mijn CA denkt. De laatste puntjes op de i gezet en de opdracht is in principe afgerond.

Vandaag Feedback gegeven op de Prezi van Jos. Hij is goed op weg naar een heldere analyse. Ik denk dat ik hem verder heb kunnen helpen in het proces.